Koen Peeters
Sinds 2022 komen in Oostende elk jaar op 16 juni mensen samen om Bloomsday te vieren. De reden is prozaïsch. Wereldwijd wordt dan dé feestdag van de grote modernistische schrijver James Joyce (1882–1941) gevierd. Ook in Oostende, want de familie Joyce koos in de hete zomer van 1926 voor een langdurige vakantie in de Koningin der Badsteden.
Dat zat zo.
Zijn boek Ulysses, dat verscheen in 1922, was meteen un succès fou. Vier jaar later kwam James Joyce met zijn gezin vanuit Parijs naar Oostende. Het kuststadje was op dat moment een magneet voor de Europese beau monde. De Joyce-jes verbleven er meer dan een maand. James en Nora, met hun grote kinderen Giorgio en Lucia, deden er wat toeristen doen. Logeren in een luxueus hotel op de dijk, concerten bezoeken in het Casino, gokken op de paardenwedrennen in de Wellington, strandwandelingen maken met het hele gezin. Joyce ontmoette een Ierse vriend, sprak af met de Duitse vertaler van Ulysses, …
Van 6 augustus tot 13 september genoten ze van Oostende. Hun joyeuze verblijf is goed gedocumenteerd omdat we weten welke brieven hij er ontving én schreef. Lucia en Nora maakten ook zeventien familiekiekjes. De familie Joyce logeerde in het luxueuze Hôtel de l’Océan. Als de telefoon rinkelde in de lounge, spitste Joyce zijn oren. De receptionist aan de balie zei: ‘Ici le portier de l’Océan.’
Wie wil dat niet zijn, een portier van de oceaan, en elke dag de zee in haar gezicht kijken, haar ins and outs bewaken?
Wie meer wil weten over de familie Joyce in Oostende: lees zeker James Joyce in Ostend (2020) van Xavier Tricot.
Ulysses is een bijzonder boek. Joyce vertelt hierin het verhaal van één enkele dag uit het leven van Leopold Bloom. Hij doorkruist Dublin van het ene eind van de stad naar het andere. Die welbepaalde dag in Dublin – 16 juni 1904 – werd wereldberoemd als Bloomsday en wordt wereldwijd gevierd door literatuurliefhebbers.
Ook al zijn schrijven en lezen solitaire bezigheden, toch hebben ze ook de kracht om mensen samen te brengen.
In 2026 is het dus exact honderd jaar geleden dat de familie Joyce gedurende een maand in Oostende verbleef. Dat willen we gepast – literair dus – vieren. Het wordt meteen de vijfde editie van Bloomsday in Oostende, én de feesteditie. Speciaal voor u doorkruisten zesentwintig schrijvers en één fotograaf Oostende. De stad wordt daarbij bekeken en becommentarieerd door een zekere Bloem, het hoofdpersonage dat deze schrijvers voor deze gelegenheid in het leven roepen. Is Bloem een man, een vrouw, non-binair? Is het de schrijver zelf? En wandelt die in het oude Oostende of dat van vandaag? Dat bepaalden de zesentwintig schrijvers zelf. Als personage is Bloem een Elckerlyc, een alleman, een die wandelt en struint door Oostende en omgeving. Lopend, mijmerend, schrikkend, pratend. Iemand van onbestemde leeftijd die een en al zichzelf is, en natuurlijk ook meer.
Ook dit nog over de fotografie: Jef Van Eynde zocht telkens de locatie op die vermeld werd door de schrijvers, voor zover dat nog mogelijk was. Hij koos resoluut voor analoge zwart-wit fotografie.
Bloem in Oostende is een initiatief van de Portiers van de Oceaan. Ze zijn gebiologeerd door het werk van Joyce, literatuur én Oostende. De groep bestaat uit Geert Lernout, Lieven Van Den Abeele, Helen Simpson, Xavier Tricot, Dirk Beirens, Jef Van Eynde, Hendrik Tratsaert, Philip Braem en Koen Peeters. Sinds 2022 is de ambitie: op Bloomsday mensen samenbrengen in Oostende. Speels en literair, feestelijk en zeker niet alleen voor Joyce-liefhebbers. Iedereen mag meedoen. Dat wil zeggen: wandelingen maken op de zeedijk, Joyce luidop voorlezen, boterhammen eten op het strand, luisteren in Kaap, drinken, babbelen, dromen over het verleden, reflecteren op vandaag, …
Een niet onbelangrijk detail daarbij is de dresscode ‘James en Nora Joyce, Oostende 1926’. Voor James is dat: een strohoed, een blazer, wit hemd en wandelstok. Voor de Nora’s onder ons: zij kiezen dat eigenzinnig zelf.
De Portiers zijn van oordeel: elke plek kan literair zijn, maar toch zeker een stad aan zee als Triëst, Dublin en Oostende… Deze literaire wandelgids is vooral een uitnodiging om zelf te gaan wandelen in Oostende.
Wordt u ook een Portier van de Oceaan?