DW B

Wie de nieuwe dichtbundel van Vlaamse dichteres en theatermaker Maya Wuytack (1987) ter hand neemt, zal meteen van alles opvallen. Ten eerste, de lange titel: Iets wat raaskalt iets wat stil is iets wat breekt iets wat overblijft iets wat de nacht doorbrengt met mij. Ten tweede, de gebruiksaanwijzing die je in het colofon terugvindt: ‘Er zijn twee manieren om door deze bundel te reizen. De eerste reis is de allesomvattende, je leest alles, stelt je bloot aan alle stromingen. Bij de tweede reis maak je sprongen, laat je je meevoeren door de getijden van versmelting en sla je de verscheurende over. Je leest enkel waar de zinnen naar elkaar toestromen, uitgelijnd naar het midden.’ Tot slot is er de zorgvuldige vormgeving van deze bundel, met het weldadig dikke papier, de rode draad waarmee het werk gebonden is en de mysterieuze zwart-witbeelden, gespreid over twee bladzijden, die de verschillende delen van de bundel van elkaar scheiden. Deze bundel is, zoals het deze maker goed gelegen is, een belevenis.

Twee vrouwen, Jackie en Elena, wonen onder één dak in een naamloze grootstedelijke omgeving – vlak naast pompstation Mauro. Deze setting vormt de spil voor de nieuwe roman van de Nederlandse schrijfster Marie Kessels (1954). Kessels schrijft wel vaker over vrouwelijke op het eerste gezicht weinig opmerkelijke personen die zoals Arjan Peeters reeds in 2002 zei over Kessels’ roman Het nietigste, ‘overdag hetzelfde werk als zijzelf [doen]: namelijk het verkopen van broodjes, drank en sigaretten in de stationskiosk van een provinciestad’. De dertigjarige Jackie Wernet, ik-protagonist en verteller, herstelt kleren in opdracht van een vooral mannelijke clientèle. Dit is Jackie’s keuze: Jackie heeft er vóór het eigenlijke verhaal begint voor gekozen de bureaucratische wereld, waar ze  in ‘haar functie van bureaumedewerker bij Kaersenhout […] beslag [legde] op oceanen van levende mensentijd zonder er veel voor in ruil te geven’ te verlaten om zich volledig toe te wijden aan het handwerken, en zo ook aan het handschrijven:

Sommige boeken vragen moed. Omdat ze over vaders gaan – biologische en geestelijke – en over de moeizame kunst om je van hen los te maken. Omdat ze laag na laag persoonlijke herinneringen afschrapen tot wat bloot komt te liggen raakt aan de fundamenten van de auteur zelf. Omdat ze voorbij moeten aan ontnuchtering, loyaliteit en schuldgevoel, zowel van anderen als van haarzelf. Dit boek, in deze vorm, vraagt moed.

Als straks de wolven komen, wat moeten we nu dan doen? Liesbeth D’Hoker (1984), die geregeld in dit tijdschrift publiceert, doet al het mogelijke. Ze probeert ons voor te bereiden op een onzekere toekomst, ze observeert alles nog eens voor een laatste keer met verscherpte aandacht, ze beschermt momenten (en zichzelf) tegen de teloorgang door middel van de herinnering, of ze schrijft simpelweg poëzie omdat ze niet anders kan. Haar poëtica is niet de mijne, maar ik moet haar prijzen om haar vastberadenheid en veelvormigheid. Ze stelt de poëzie, en niet in het minst zichzelf, serieuze eisen.

Voor een keer was iets niet gelezen hebben een voordeel. Ik had Engelland (2025) nog niet gelezen, De vijf (2024) niet, Ogentroost (2022) niet, Geestman (2019) niet, Samaritaan (2011) niet, Vogels met zwarte poten kun je niet vreten (2010) niet, zelfs geen enkel verhaal. Ook het dagboek Ik bestaat uit twee letters (2018) niet, al was dat niet heel erg geweest. Ik heb EN GARDE! Dromen, daden en welvaartswee 2023-2025, dat vorig jaar verscheen, zonder bagage tot mij genomen. Op die manier zitten er na deze lectuur niet alleen benieuwdmakende romans op mij te wachten, maar heb ik ook een diep doorvoeld dagboek kunnen lezen zonder dat ik er toelichtingen bij een oeuvre in zocht.

Weinigen van ons zullen zich zo nu en dan niet overspoeld voelen door al het dramatische wereldnieuws dat onze huiskamers binnendringt. Caro Van Thuyne doet met Hoeveel duizend uren een poging deze verschrikkingen te beschrijven en daarnaast onze aandacht te richten op redenen tot hoop. De vraag is echter of de gekozen vorm wel het gewenste effect bewerkstelligt.