DW B

Soms kom je een boek tegen waarvan de kaft en de inhoud opmerkelijk goed bij elkaar passen. De nieuwe dichtbundel van Paul Demets, De doodstrompet, is precies zo’n dichtbundel: het tij, een kolkende zee en een woelig strand, gevat in zwart-wit, donker en licht, in optimaal contrast. Het is vertrouwd enerzijds, dreigend anderzijds; en dat is precies het heersende gevoel in deze bundel, waarin voortdurend wordt gelaveerd tussen leven en dood.

Al in 1991 vertrouwt Geerten Meijsing zijn dagboek het idee voor een boek over George Gissing toe. Hij komt ertoe na zijn vertaling van The Private Papers of Henry Ryecroft (1903) voor Privé-domein, die in 1989 verscheen onder de titel De intieme geschriften van Henry Ryecroft. Op dat moment denkt hij dat zijn eigen ‘Gissing-boek’ nog ‘kan wachten’. Een ‘fluitje van een cent’ zou het moeten worden. In een interview op YouTube, rond die tijd opgenomen, valt ook de naam van de ‘bijna beroemde’ veelschrijver. Daarin zegt Meijsing dat hij seksuele verlangens en het schrijverschap als een vloek ervaart, net als Gissing. Wat later beschrijft hij op basis van Gissings reisverslag By the Ionian Sea (1901) het verblijf van de Brit in het Zuid-Italiaanse Cotrone (het huidige Crotone), maar daarna laat hij het onderwerp weer links liggen. In 2010 zet Meijsing in Het Gissing-syndroom, uitgegeven bij Flanor, al het een en ander over zijn obsessie op papier, maar het is pas dit jaar, op zijn vijfenzeventigste, dat hij zijn eigenlijke ‘Gissing-boek’ uitbrengt. Dat is R.I.P. Gissing geworden, een verwijzing naar een van Gissings kortverhalen, maar ook naar de dood die als een door armoede, ouderdom, tbc, syfilis en slechte verzorging opgejaagd motief steeds dichterbij komt. Zoals Gissing heeft Meijsing dit boek eruit geperst, want niets is voor hen zo pijnigend en toch noodzakelijk als het voortborduren aan ‘een omvangrijk, oeverloos oeuvre’.

Een schrijver, de verteller met dezelfde naam als de auteur, vraagt zijn vierjarige dochter Zelda hoe zijn verhaal moet beginnen. ‘Een prinses gaat op wandel’, antwoordt Zelda.

In haar nieuwste bundel onderzoekt Rozalie Hirs het fenomeen van de eerste keer, met extra aandacht voor de menselijke liefdeservaring. Dankzij haar welhaast wetenschappelijke benadering overstijgt vragen naar het begin het particuliere.

Moet dwalen, de nieuwste roman van Charlotte Mutsaers (1942), dringt zich, al is het maar door de titel, meeslepend aan de lezer op. De Nederlandse schrijfster en kunstenares laat in dit fabelachtig relaas niet alleen haar protagonisten, Isi, voluit Isidorus Rudolf Witlamm von Waldorf en Fleur (ook wel Florence) Vischbeen, maar ook de lezer op velerlei manieren (ver)dwalen, gaande van op het verkeerde been worden gezet of de weg kwijtraken tot doelloos dolen om de (ware) liefde te vinden of spoorzoeken om iets te vinden dat men (aanvankelijk) niet zocht. De titel resoneerde voor mij als het veertien jaar eerder verschenen gedicht ‘VERDWAALD’ uit Mutsaers’ bundel Dooier op drift dat als volgt begint: ‘Heb deernis met het bos / waarin verdwaald / vermits het uit zichzelf / niet van plan was / jou te strikken’. Ook in dit nieuwe verhaal drijft Mutsaers het taalspel op de spits met een actieve poëtische rol aan het bos toebedeeld. Er vallen uiteraard meer vebanden met Mutsaers’ eerdere boeken te leggen waarmee de schrijfster verdere betekenissen en perspectieven in haar eigen werk genereert.

Op de achterflap van Het offer, de nieuwe roman van Wouter Godijn (1955), wordt het oeuvre van de Groningse auteur omschreven als ‘een spelletje met woorden, iets leuks.’ Ik had nog niets van hem gelezen, maar al na enkele pagina’s van Het offer begreep ik waar die karakterisering vandaan komt. Godijn heeft een originele verteltoon, waar een speelsheid in schuilgaat die soms intelligent, dan weer wat ‘olijk en oubollig’ overkomt, zoals Saskia Pieterse het treffend verwoordde in Trouw.