De tragische aspecten van de condition humaine vormen wel vaker het primaire werkmateriaal van schrijvers en kunstenaars. Verwondert het daarom dat ouderdom een dankbaar literair thema is? Steeds duikt die vraag op: hoe moeten we omgaan met én zingeven aan het ouder worden en het inherente verlies dat ermee gepaard gaat? ‘Old age should burn and rave at close of day’, zoals de memorabele versregel van Dylan Thomas luidt. Of moeten we juist berustend de slijtageslag van het leven ondergaan?

In dit themanummer, Van de zegen en de vloek der ouderdom, zorgvuldig gecureerd door Alicja Gescinska,  buigen Vlaamse en Nederlandse auteurs, plus enkele buitenlandse auteurs in exclusieve vertaling, zich op dichterlijke, essayistische en verhalende wijze over de universele vraag: wat doet de mens met ouderdom? En wat doet ouderdom met de mens?

Is ouderdom vooral een last én de winter van ons leven, een bar seizoen getekend door aftakeling, door onbegrip van en naar de wereld, door verlies en dood? Er wordt veel achteromgekeken in dit nummer. Maar, zo betoogt Gescinska in haar bevlogen inleiding, ‘oud worden is een tragedie waarin de mens zich moet proberen te verheugen’. Het leven, een ontbloeseming.

Van de zegen en de vloek der ouderdom bevat proza en essayistiek van Annelies Beck, Kazimierz Brandys, Mirjam van Hengel, Jeroen Olyslaegers, Valentijn Hoogenkamp, Marieke De Maré, Anneleen Van Offel, Ann Peuteman, Ellen Van Pelt, Erik Vlaminck en Lara Taveirne.

Poëzie is afkomstig van Annemarie Estor, Raymond Tallis, Peter Theunynck en James Joyce (vertaling Paul Claes). 


Bij deze editie:

Beelden

Bob Haboldt is een eminent kunsthandelaar met huizen in New York, Parijs en Amsterdam. In 2012 verscheen het boek Singular Vision, Haboldt & Co.’s Old Master Paintings and Drawings, Since 1983, waarin hij, van de werken hem ooit toevertrouwd, voor een kring van cognoscenti een persoonlijke selectie publiceerde. De meesterwerken waarvan in dit nummer details worden afgebeeld behoren zo goed als alle tot private collecties, en zijn publiek niet te bezichtigen.

Smaakmaker

De inleiding van het nummer Van de vloek en de zegen der ouderdom werd geschreven door curator Alicja Gescinska.  Ze doet daarin een persoonlijke ontboezeming en bekent dat ouderdom voor haar een uitgesproken positieve connotatie heeft: 'Ik kan er zelf haast reikhalzend naar uitkijken om op een dag een oude dag te hebben: om grootmoeder te zijn, om de jaren in mijn botten en gewrichten te voelen, om met de liefde van mijn leven samen elke dag wat meer voorovergebogen te lopen.'

Video

Bekijk de video over Van de zegen en de vloek der ouderdom.


Nieuws

Oproep schrijfresidentie deBuren

deBuren is opnieuw op zoek naar Vlaamse en Nederlandse schrijvers, dichters, journalisten, radiomakers, slammers, theatermakers en andere woordkunstenaars om deze zomer mee te gaan op schrijfresidentie in Parijs. Dit jaar luidt de opdracht: Bewijs dat je geen robot bent! 

Wil jij graag mee op schrijfresidentie in Parijs? Alle informatie vind je hier.

Abo-actie

Neem een abonnement op jaargang 2023 en u krijgt het boeknummer Van de zegen en de vloek der ouderdom er gratis bij. Voor slechts 55 euro krijgt u vijf prachtige nummers vol literair talent van jong tot oud en met beelden van aanstormende kunstenaars.

We presenteren alvast met trots de thema's en curatoren van jaargang 2023:

  • Exil-literatuur (Ellen Van Pelt, Sigrid Bousset & Alicja Gescinska)
  • Oekraïne, grensland? (Johan de Boose, Aleksey Yudin & Taisiia Nakonechna)
  • Vrij nummer (Erwin Jans)
  • Power-up. Literatuur en videogames (Arnoud van Adrichem)

Klein Beschrijf

Literair journalist Dirk Leyman zorgt in Klein Beschrijf regelmatig voor verse leeswaren. Hij signaleert opmerkelijke boeken, originele publicaties, literaire essayistiek én nieuwigheden.


Literaire kritieken

DW B positioneert zich stevig middenin het literaire debat. Bekijk hieronder de nieuwste literaire kritieken.

Een Brabantse gothic novelle. Over 'Zo hoog de zon stond' van Simone Atangana Bekono

‘Ik was van plan om in de schaduw te debuteren en mijn schrijverschap rustig op te bouwen. […] Dat is niet gelukt’, aldus Simone Atangana Bekono (Dongen, 1991) in een interview met de Volkskrant. Die uitspraak is een understatement te noemen: de dichtbundel Hoe de eerste vonken zichtbaar waren (2017) trok eerder al veel aandacht door Atangana Bekono’s eigenzinnige stem, maar met haar romandebuut Confrontaties (2020) bereikte ze in een klap een enorm lezerspubliek (waaronder veel jongeren) en ze wist met het boek verschillende prijzen in de wacht te slepen. Voor het vervolg op die succesroman wendt Atangana Bekono zich tot een kleinere literaire vorm: de novelle. Zoals de titel van het boekje al doet vermoeden, betekent die keuze echter niet dat Atangana Bekono zich terugtrekt in schaduwrijk gebied. Zo hoog de zon stond werd gratis uitgedeeld in boekhandels in Noord-Brabant onder de noemer Brabants Boek Present [sic], een initiatief van Het Prins Bernhard Cultuurfonds Noord-Brabant en literair productiehuis Tilt. In december bracht De Arbeiderspers ook een commercieel verkrijgbare hardcover-versie uit.

Lees meer »

Rijmende geschiedenissen. Over 'Willem en mijn wellust' van Jeroen Olyslaegers

Dat Jeroen Olyslaegers (Mortsel, 1967) zou uitgroeien tot een van de meest gelezen Vlaamse romanciers van vandaag stond aan het begin van zijn carrière geenszins vast. Zijn werk vond in de jaren negentig in ieder geval weinig weerklank. Nadat hij zich een tijd had toegelegd op theaterteksten, keerde hij in 2009 terug naar de romankunst met een serie titels die allemaal beginnen met de letter ‘W’. Olyslaegers brak door bij het grote publiek met WIL (2016), een roman over Antwerpen in de Tweede Wereldoorlog. Wildevrouw, de roman die in 2022 volgde op dat grote verkoopsucces was opnieuw een historische roman over zijn geliefde stad. Dat verhaal speelt zich af in het Antwerpen van de zestiende eeuw – een wereld die wordt bevolkt door illustere figuren zoals de schilder Pieter Bruegel, de geleerde John Dee, de cartografen Abraham Ortelius en Gerard Mercator en kardinaal Granvelle. De verteller in Wildevrouw is de onfortuinlijke herbergier Beer, die vanuit Amsterdam terugblikt op de roerige jaren 1564-1567 in Antwerpen, de periode waarin de beeldenstorm zich voltrok.

Lees meer »

Een gat waar geen licht bij kon. Over 'Het licht in de stad' van Inge Schilperoord

Begin november. Week- en dagbladen voorzien ruimte voor persoonlijke getuigenissen van hartverscheurende rouw na het verlies van een geliefde. Ik lees Het licht in de stad, de opvolger van Inge Schilperoords bekroonde en met succes verfilmde debuutroman Muidhond (2015). Het licht in de stad zoomt in op Sophie, een zestienjarige scholier wier vertrouwde wereld vergruizelt nadat haar vader geheel onverwacht overlijdt. Een stom fietsongeluk in de Ardennen laat haar leven instorten nadat ze op jonge leeftijd haar moeder al verloor. Noodgedwongen trekt ze in bij haar tante die weliswaar uiterst zorgzaam is maar met wie ze nooit werkelijk connectie weet te maken. ‘Er is, dacht ze ineens, in de hele stad, in de hele wereld, geen mens, niemand die me echt kent.’ Een totale verlorenheid maakt zich van haar meester. Op zoek naar richting verkent Sophie dwaalwegen die leiden naar een radicaal narratief.

Lees meer »

Over 'Tussentijds' van Peter Zantingh

De tijd die je in de trein doorbrengt, is vrij bijzonder: je hoeft slechts in te stappen en je beweegt al richting je plek van bestemming, en in de tussentijd trekt een landschap aan je voorbij dat het brein aanzet tot contemplaties.

Lees meer »

Laat ze allemaal, in hemelsnaam, lang en hoorbaar zwijgen. Over 'Ongevraagd advies' van Ester Naomi Perquin

De teksten van Stromae zijn eenvoudig, vindt de man in de bus naast me. Hij is geen verkeerde vent, maar lijkt moeite te hebben met figuurlijke grijstinten. We zijn op de terugweg van een vierdaagse groepsreis naar Parijs en hij heeft me verschillende keren een boek zien lezen over moderne kunst, maar laat hardop weten dat hij dat niet kan rijmen met mijn pet, waarop het logo van de Amerikaanse hiphopgroep Wu-Tang Clan prijkt. We pakken er de tekst van ‘Papaoutai’ bij, omdat dat zo’n simpele tekst zou zijn. Ik leg uit dat er twee verschillende levensfases door elkaar lopen in dat nummer: enerzijds het kind dat denkt dat zijn vader zich verstopt en op zijn vingers aftelt tot hij kan zoeken; anderzijds de inmiddels volwassen man die begrijpt dat zijn verwekker niet meer terugkomt en zich geconfronteerd ziet met vragen rondom zijn eigen positie in de wereld. Ik leg mijn medepassagier uit dat die dubbelzinnigheid juist zo mooi kan zijn aan kunst, dat daardoor extra betekenis kan ontstaan. Dat wil er volgens mij nog niet helemaal in bij hem.

Lees meer »

De samenhang tussen leven, leer en land. Over 'De introductie van het plot' van Frank Keizer

Naar ‘wonderlijke samenhangen/ tussen leven leer en land’, daar is Frank Keizer in zijn recentste bundel De introductie van het plot (2022) naar op zoek. Dat klinkt bucolisch en arcadisch en het doet denken aan het genre van het klassieke leerdicht.  En misschien is dat niet eens zo ver gezocht. Misschien is het precies dat wat de dichter met deze bundel beoogt: het leerdicht herschrijven vanuit een eigentijdse ecologische politiek, met meer aandacht voor het zoekproces dan voor het encyclopedisch verzamelen van feiten:

Lees meer »