DW B

Ja, daar is hij weer! De witte plastic tuinstoel. Na de ironische introductie als een erfstuk dat ‘generaties meegaat’ en, enkele gedichten later, als identiteitsvormend object voor ‘de mannen van de wereld’ die bereid zijn tot ‘troepenvorming’, duikt de stoel ongeveer halverwege de bundel weer op. Nu niet als kluchtig attribuut van de moderne mens, maar als een onheilspellend lichtpunt in een weggevaagd landschap:

Voor haar roman Zwaluwstaarten dook Ellen Van Pelt in de geschiedenis van haar eigen meubelmakersfamilie: was haar eigen overgrootvader tijdens de Tweede Wereldoorlog schuldig aan collaboratie met de Duitsers? Hoe interessant haar eigen schrijfreflecties ook zijn, haar hoofdpersonage wil zich maar niet voor de lezer openen.

Wie zich laat leiden door de korte inhoud van een boek komt er bij De rode koe, de tweede roman van Hans Depelchin (1991), wat bedrogen uit. Ja, het gaat over de jonge Jeremy die na de verdwijning van zijn ouders opgroeit in het rendez-voushotel van zijn grootouders. Ja, daar gebeurt wat met een verdacht luchtje aan. Ja, Jeremy lijkt hierin een sleutelrol te spelen. En ja, de ingehuurde privédetective Diane zal niet rusten alvorens de zaak opgelost is. Maar een literaire-thriller-meets-bildungsroman heb je met De rode koe niet in huis gehaald.

‘[...] geen rouwbrieven of rosbief’ wenst de vader van de verteller wanneer hij zal overlijden. In de vijfde bundel van Tom Van de Voorde, De elementen, wordt in het eerste deel ‘Familiealbum’ stevig ingezet op vergankelijkheid. Wanneer je met de dood bezig bent, komt dat met een heel eigen perspectief, bijvoorbeeld dat je een tros druiven plots ziet als ‘opgebaard in een papieren mand’. Met de sterfelijkheid van een ouder komt ook de herkomstvraag: wat krijgt een kind aan belangrijke herinneringen tijdens de opvoeding mee en middels de stamboom overgeërfd? Zoals de overgrootvader van vaderszijde van de verteller ‘Hij viel op zijn 82ste dronken van zijn fiets/en liet voor een paar generaties schaamte achter.’

Hoe verwoord je de angst, machteloosheid en het verdriet die de mens kan voelen wanneer de verwoestende inmenging van de mens in de natuur wordt aanschouwd? In associatieve beelden toont Sara Eelen in haar tweede dichtbundel Kratermond de kwetsbare dynamiek tussen de mens en diverse weerloze dier- en plantensoorten. Dat de mens daar zelf óók weerloos van lijkt te worden, lijkt een belangrijk motief in deze bundel, waarin de verteller (vrouw) en haar partner (man) zich telkens opnieuw verhouden tot de natuur, in verwondering, in zorgen, maar ook in de kracht van onvermijdelijk nieuw leven.

In februari werd Pjeroo Roobjee tachtig en dat werd gevierd met een avond in de Koninklijke Academie voor Taal-en Letterkunde te Gent en de publicatie van zijn nieuwe roman Vissertjes. Als beeld en woordkunstenaar is Roobjee – pseudoniem van Dirk De Vilder – een gegeven, al had ik nooit eerder iets van hem gelezen. Ik kon ook moeilijk inschatten wat dan wel te verwachten, want als er ergens consensus over bestaat is het wel dat Roobjees werk zijn gelijke niet kent.