DW B

‘[...] geen rouwbrieven of rosbief’ wenst de vader van de verteller wanneer hij zal overlijden. In de vijfde bundel van Tom Van de Voorde, De elementen, wordt in het eerste deel ‘Familiealbum’ stevig ingezet op vergankelijkheid. Wanneer je met de dood bezig bent, komt dat met een heel eigen perspectief, bijvoorbeeld dat je een tros druiven plots ziet als ‘opgebaard in een papieren mand’. Met de sterfelijkheid van een ouder komt ook de herkomstvraag: wat krijgt een kind aan belangrijke herinneringen tijdens de opvoeding mee en middels de stamboom overgeërfd? Zoals de overgrootvader van vaderszijde van de verteller ‘Hij viel op zijn 82ste dronken van zijn fiets/en liet voor een paar generaties schaamte achter.’

Hoe verwoord je de angst, machteloosheid en het verdriet die de mens kan voelen wanneer de verwoestende inmenging van de mens in de natuur wordt aanschouwd? In associatieve beelden toont Sara Eelen in haar tweede dichtbundel Kratermond de kwetsbare dynamiek tussen de mens en diverse weerloze dier- en plantensoorten. Dat de mens daar zelf óók weerloos van lijkt te worden, lijkt een belangrijk motief in deze bundel, waarin de verteller (vrouw) en haar partner (man) zich telkens opnieuw verhouden tot de natuur, in verwondering, in zorgen, maar ook in de kracht van onvermijdelijk nieuw leven.

In februari werd Pjeroo Roobjee tachtig en dat werd gevierd met een avond in de Koninklijke Academie voor Taal-en Letterkunde te Gent en de publicatie van zijn nieuwe roman Vissertjes. Als beeld en woordkunstenaar is Roobjee – pseudoniem van Dirk De Vilder – een gegeven, al had ik nooit eerder iets van hem gelezen. Ik kon ook moeilijk inschatten wat dan wel te verwachten, want als er ergens consensus over bestaat is het wel dat Roobjees werk zijn gelijke niet kent.

Femke Brockhus

Hoe verwerk je een gebeurtenis die wereldwijd alle voorpagina’s heeft gehaald tot een roman die tot nieuwe inzichten leidt? Het lukt Femke Brockhus met Beesten die je niet mag schieten, gebaseerd op het bloedbad op Columbine High School dat van 20 april 1999 voorgoed een gitzwarte bladzijde in de Amerikaanse geschiedenis maakte. In haar kenmerkende poëtische stijl onderzoekt ze nauwgezet hoe een moeder de onvergeeflijke daad van haar zoon een plek probeert te geven.

Safae el Khannoussi (1994) opent haar debuutroman Oroppa (2024) - genomineerd voor de Boon en de Libris Literatuur Prijs - met een indrukwekkend citaat van de Russische dichter Osip Mandelstam. Dat de roman de keuze voor dat motto literair ook waar maakt, is op z’n minst even indrukwekkend. Het citaat van Mandelstam kan immers gelezen worden als een uitspraak over wat literatuur is en doet: ‘Ons werd niet geleerd te spreken, maar te brabbelen - en alleen door te luisteren naar het aanzwellende lawaai van de tijd en gebleekt door het schuim op de top van zijn golf leerden we een taal.’ Wie is die ‘ons’ die niet heeft leren spreken? En welk ‘gebrabbel’ heeft Safae el Khannoussi tot een ‘taal’ weten om te smeden?